Cześć!

Czas na copiątkową dostawę interesujących treści z branży IT. Myślę, że i tym razem znajdziesz tu coś dla siebie.

Jeśli obserwujesz mnie w social mediach (jak tego nie robisz, to w stopce są linki - dołącz!) to pewnie wiesz, że od kilku miesięcy pracuję nad rozbudowaniem oferty Mikrus VPS o nową lokalizację. Mowa o data center w Polsce. Projekt trochę się przedłuża, ale jeśli jesteś nim zainteresowany, to zapisz się na listę oczekujących, a powiadomię Cię, gdy tylko serwery będą dostępne.

A teraz "Pora na sponsora" - Ty także możesz zostać sponsorem lub patronem.

Zapraszam do lektury dzisiejszego wydania newslettera.

◢ #unknownews ◣

1. Darmowy podpis kwalifikowany z mObywatela tylko do użytku prywatnego - czy aby na pewno?
   https://informatykzakladowy.pl/darmowemu-podpisowi-kwalifikowanemu-nie-zaglada-sie-w-zeby/
   INFO: Pięć bezpłatnych podpisów kwalifikowanych miesięcznie w mObywatelu ma służyć wyłącznie sprawom prywatnym, ale gdzie dokładnie przebiega granica i czy ktokolwiek może sprawdzić, czy nie używasz ich do spraw firmowych? Autor tekstu porównał darmowe podpisy z płatnymi jednorazówkami u tych samych dostawców, a o zasady zapytał zarówno firmy wystawiające certyfikaty, jak i Ministerstwo Cyfryzacji. Odpowiedzi są w tekście, podobnie jak komentarze prawników. Jeśli nie znasz technicznej strony tematu, na początku tekstu znajdziesz przystępne omówienie, a dalej: kto finansuje usługę dziś, kto zapłaci za nią po wdrożeniu eIDAS 2 i co zmieni się w samych podpisach. Część rozważań to opinia autora, szczególnie przy kosztach całego systemu.

2. Co chińskie modele AI mówią o polityce Chin - i od czego zależy ich zdanie?
   https://www.vals.ai/blogs/china-us-analysis
   INFO: Co powiedzą chińskie modele AI, gdy zapytasz je o Tajwan albo prawa człowieka? Panuje przekonanie, że odmówią odpowiedzi albo wygenerują coś przychylnego tamtejszej władzy - ale sprawa jest bardziej złożona. Autorzy pokazują, że znaczenie ma np. kontekst wdrożenia modelu i to, w jakim języku pytamy. Albo czasem wystarczy wymusić odpowiedź tak/nie lub w JSON-ie, żeby wynik się wyraźnie zmienił. Tak więc jedno pytanie zadane po angielsku to za mało - w tekście znajdziesz więcej na ten temat.

3. Pomysły na automatyzacje z tagami NFC (film, 18 min)
   https://www.youtube.com/watch?v=NGE8cM7CG94
   INFO: Jeśli używanie tagów NFC wciąż brzmi dla Ciebie dość zagadkowo, to autorka filmu w prosty sposób wyjaśni Ci, o co chodzi. Zobaczysz, jak takie narzędzia mogą stać się częścią domowych automatyzacji oraz wspierać Twoją rutynę pracy - np. sterować oświetleniem czy ograniczyć rozpraszacze. Autorka pokazuje pomysły do zrobienia na iPhone'ach, ale możesz je odtworzyć też na Androidzie.

4. Co można zrobić z cyfrową ramką po awarii Wi‑Fi?
   https://wesbos.com/hacking-smart-photo-frames
   INFO: Inteligentne ramki i kalendarze ścienne to często zwykłe tablety z Androidem, zamknięte za subskrypcją i softem producenta. Autor odblokował dwa takie urządzenia - kalendarz z uszkodzonym Wi-Fi i tanią ramkę z Amazona - i zrobił z nich rodzinny dashboard. W filmie zobaczysz m.in. wejście w tryb recovery/debug i połączenie przez ADB, rootowanie, podmianę oprogramowania i dodanie sieci przez USB OTG z tanią przejściówką. Nowy panel korzysta z agenta, który zamienia maile ze szkoły na wydarzenia w kalendarzu i przypomnienia. Kod do 'przejęcia' ramki czeka na GitHubie - razem z listą urządzeń, które udało się już odblokować innym osobom. Może będziesz kolejną z nich?

5. Ile ruchu może obsłużyć mały serwer? - pomysły na optymalizację (film, 22 min)
   https://www.youtube.com/watch?v=QGWKCaglSBI
   INFO: Ile da się wycisnąć z taniego VPS-a z jednym współdzielonym CPU i 2 GB RAM-u? Autor filmu najpierw sprawdził, ilu użytkowników obsłuży prosta aplikacja na takim serwerze, a potem rzucił wyzwanie programistom, żeby zbudowali podobną aplikację (API w stylu mini-Twittera na SQLite) zoptymalizowaną do granic możliwości. W filmie porównuje propozycje w różnych językach - m.in. w Rust, C++, Go, PHP czy Pythonie - i pokazuje najczęściej wybierane optymalizacje. Jak widać w materiale, o szybkości nie zawsze decyduje język, ale sprytne pomysły i rezygnacja ze zbędnych dodatków. Warto jednak podejść do tego z dystansem, bo wiele z tych pomysłów wygląda dobrze w benchmarku, ale byłoby trudnych do utrzymania na produkcji. Rzuć też okiem na pierwszą część filmu, którą znajdziesz na kanale autora.

6. Który komunikator wybrać? - porównanie aplikacji pod kątem prywatności (film, 13 min)
   https://www.youtube.com/watch?v=n9SjptCWElw
   INFO: Komunikator reklamuje się szyfrowaniem rozmów, byciem open source, szwajcarską jurysdykcją...? OK, ale to jeszcze nie oznacza, że Twoje rozmowy są tam bezpieczne. Liczy się też dostęp właściciela aplikacji do metadanych (z kim i kiedy piszesz) i do Twojego numeru telefonu, a także sposób finansowania takiej platformy. W tym filmie autor omawia kilkanaście komunikatorów pod kątem prywatności i zastosowania - co najlepiej wybrać do prywatnych rozmów, co do społeczności, a co jako firmowy komunikator. Możliwości nie kończą się na Signalu, WhatsAppie i Telegramie ;)

7. Konferencja Mega Sekurak Hacking Party - bilet online -55% [sponsorowane]
   https://sklep.securitum.pl/mshp-krakow-2026/mshp2026-jmo
   INFO: Dwa dni hackowania na żywo. Już 26 i 27 października w ICE Kraków odbędzie się konferencja, na której wystąpią m.in. Adam Haertle, Michał Bentkowski, Grzegorz Tworek, Leszek Miś i Piotr Wojciechowski. Do wyboru masz ścieżki poświęcone bezpieczeństwu Linuksa, Windowsa, sieci i aplikacji webowych, a także luźniejsze prezentacje dla osób nietechnicznych. Jeśli nie możesz przyjechać, z tego linka kupisz bilet online o 55% taniej.

8. 38 lekcji z budowania produktów AI w PostHog
   https://newsletter.posthog.com/p/38-things-weve-learned-about-building
   INFO: Firma PostHog (robiąca narzędzia do analityki produktów) spisała swoje wnioski ze zbudowania 10 produktów wzbogaconych o AI. Okazuje się, że sztuczna inteligencja nie zawsze jest wartością dodaną - bywa kosztownym dodatkiem, którego nikt nie potrzebuje. Na co więc zwrócić uwagę, żeby zrealizować ten bardziej optymistyczny scenariusz i rzeczywiście ulepszyć produkt dołączeniem AI? Dowiesz się z tekstu. Autorzy zakładają, że połowa tych rad zestarzeje się w ciągu roku... ale niektóre pozostaną aktualne o wiele dłużej.

9. Czy nazwa użytkownika jest dostępna? - jak sprawdzają to duże platformy
   https://itsnas.me/writing/username-availability
   INFO: Kiedy zakładasz konto np. na Instagramie i wpisujesz nazwę użytkownika, to prawie od razu widzisz, czy jest wolna, choć serwis ma takich nazw ogromną liczbę. Skąd taka prędkość? Odpowiada za to kilka warstw, z których każda odsiewa część zapytań, zanim dotrą do bazy danych - jeśli chcesz poznać ten mechanizm, zajrzyj do tekstu. Jest też ciekawostka o tym, co się stanie, gdy dwie osoby w tej samej sekundzie zobaczą zielony znaczek przy tej samej nazwie i obie klikną 'zarejestruj'.

10. Budowanie funkcji bloga w Codexie przez polecenia głosowe
    https://simonw.substack.com/p/i-built-a-new-feature-for-my-blog
    INFO: Jak upiec dwie pieczenie na jednym ogniu - autor podczas gotowania obiadu wydawał chaotyczne polecenia głosowe agentowi AI (Codex w desktopowej aplikacji ChatGPT), żeby stworzyć nową funkcję na swojej stronie. Agent pracował na lokalnej kopii zapasowej bloga napisanego w Django, a autor miał podgląd strony w przeglądarce. Co udało się zlecić głosowo, a gdzie nie obyło się bez klawiatury? Zajrzyj do tekstu, aby się dowiedzieć.

11. Jak pisać dobre teksty techniczne? - poradnik dla blogujących programistów
    https://refactoringenglish.com/blog/anti-patterns-software-blogging/
    INFO: Jeżeli prowadzisz bloga technicznego i chcesz, żeby Twoi czytelnicy docierali do końca wpisów, tutaj znajdziesz porady, czego NIE robić. Zakładanie zbyt dużej wiedzy u odbiorców, rozwlekłe wstępy czy przesadnie formalny styl to niektóre z 'antywzorców' - zajrzyj po więcej. Wpis jest przeznaczony dla programistów, ale skorzysta na nim każda osoba publikująca teksty poradnikowe czy edukacyjne.

12. Twój zespół IT wolno pracuje? - To nie musi być wina ludzi
    https://piechowski.io/post/codebase-drag-audit/
    INFO: Kiedy praca w zespole IT idzie powoli, winę często przypisuje się ludziom - zaczynają się reorganizacje, dodatkowe procedury czy nawet zwolnienia. Tekst poddaje w wątpliwość, czy to dobra reakcja, bo tempo pracy tak naprawdę może wynikać np. z pracy przy zagmatwanym kodzie. Jest nawet 5 sygnałów, które mogą na to wskazywać, więc jeśli zarządzasz zespołem IT albo decydujesz o jego priorytetach, dobrze poznać te sygnały i rozwiązywać problem we właściwym miejscu. Pod linkiem czeka też interaktywny miniaudyt pracy zespołu.

13. Reverse engineering aplikacji z pomocą AI (film, 5 min)
    https://www.youtube.com/watch?v=wajoP_5Cpw8
    INFO: Ile popularnych komercyjnych aplikacji można już sklonować z pomocą AI? Autor opowiada o tym we właściwym sobie ironicznym tonie. Na pierwszy ogień idzie ArtCraft, czyli napisane w Rust alternatywy dla narzędzi Creative Cloud od Adobe. Potem usłyszysz o Reverse Engineer Anything - projekcie, który razem z Ghidrą i agentami AI pomaga analizować skompilowane programy. Zobacz, gdzie wygląda to obiecująco, a gdzie jeszcze jest sporo ograniczeń.

14. Stan branży tech w 2026 roku - co się zmieniło, a co zostało po staremu?
    https://newsletter.pragmaticengineer.com/p/the-state-of-the-tech-industry-in
    INFO: Dawno nie było nic o zmianach w branży IT z racji rozwoju AI! ;) Ale warto tu zajrzeć z kilku powodów. Po pierwsze - opowiada o nich Gergely Orosz, który od wielu lat prowadzi newsletter The Pragmatic Engineer. Po drugie - opiera się na rozmowach z ludźmi z OpenAI, Anthropic i dużych firm technologicznych oraz na wcześniej niepublikowanych danych. Po trzecie - ton jest wyważony, a materiał pełen konkretów, daleko tu do skrajności w jedną lub drugą stronę. Kolejne plusy pewnie znajdziesz samodzielnie - do wyboru masz tekst albo film z wystąpienia autora.

15. Co nowego w Claude? Omówienie 15 zmian (film, 20 min)
    https://www.youtube.com/watch?v=pDbcjEz8YvE
    INFO: Autor filmu przeprowadzi Cię przez nowości w ekosystemie Anthropic. Na początek usłyszysz o nowych modelach Haiku, Sonnet i Opus 5.5, potem o tym, jak Cowork wsiąkł w czat, a Design stał się artefaktem, o integracji z Google Workspace, Modach i nowych funkcjach aplikacji desktopowej. Jest też kilka słów o nowościach w Artifacts - i jak korzystać z nich tak, żeby nie wpaść w efekt 'zamkniętego ogrodu' i nie uzależnić się od Claude.

16. Dlaczego pracownicy coraz mniej rozumieją cyberbezpieczeństwo? (film, 25 min)
    https://www.youtube.com/watch?v=OdsGbofJwQE
    INFO: Paradoks: firmy wydają coraz więcej na zabezpieczenia, ale pracowników oceniających dobrze swoje kompetencje w cybersecurity jest coraz mniej. Taki wniosek można wysnuć z raportu 'Cyberportret polskiego biznesu'. Raport rzuca też światło na skalę incydentów w ciągu ostatniego roku, niskie rozumienie pojęć takich jak ransomware, obchodzenie blokad AI czy zjawisko Shadow AI. Osobny problem to to, że ludzie nie zgłaszają własnych wpadek - nietrudno się domyślić, dlaczego. Jeśli odpowiadasz za bezpieczeństwo w firmie, koniecznie obejrzyj do końca, jest tam kilka wskazówek, jak polepszyć sytuację.

17. Fingerprinting w przeglądarce - jak działa śledzenie bez cookies?
    https://royfish.dev/fingerprints-are-the-new-cookies
    INFO: Cookies wyczyszczone, a strona i tak wie, że to znowu Ty...? Autor wyjaśnia, jakie dane o użytkowniku da się zebrać bez pytania go o zgodę i dlaczego każda kolejna informacja tak mocno zawęża grono osób, do których pasuje dany zestaw aktywności. Strona jest interaktywna i pokazuje zagadnienie w praktyce - nada Ci pseudonim wyliczony z cech sprzętu i ustawień (trafiło Ci się coś lepszego niż Hasty Lemur?). Możesz sprawdzić, czy zmieni się po odświeżeniu. Padło tu też kilka mocnych zdań w stronę Google, a na dociekliwych czekają fragmenty kodu użytego na stronie.

18. Sh_d_n - lekka wersja Shodana za darmo
    https://shdn.io/about
    INFO: Jeśli chcesz szybko sprawdzić informacje o adresach IP i domenach, być może nie musisz płacić za pełną wersję Shodana, tylko skorzystać za darmo z jego 'odchudzonej' wersji. Dosłownie - większość podstron waży mniej niż 10 kB, a przy zapisanym w przeglądarce arkuszu CSS - mniej niż 1 kB. Musisz się jednak liczyć z tym, że dane są niepełne i mniej aktualne niż w zwykłym API lub na stronie Shodana. A nawet jeśli nie potrzebujesz danych o zasobach sieciowych, to może chcesz obstawić, jaki stack wykorzystano do zbudowania tak lekkiej strony?

19. Jak używać Codex SDK we własnej aplikacji bez płacenia za tokeny API (film, 22 m)
    https://youtu.be/b_sFQLnl9vw
    INFO: Kiedy chcesz wpiąć agenta AI do własnej aplikacji, płacisz za każde zapytanie wykonane przez API. W tym filmie zobaczysz, jak dzięki Codex SDK taka aplikacja może korzystać z Twojego abonamentu ChatGPT - co powinno wyjść o wiele taniej. Autor pokazuje to na przykładzie radaru konkurencji na YouTubie (agent analizuje filmy i komentarze z wybranych kanałów i wskazuje luki tematyczne) - jest tu budowa aplikacji z Claude Code, wdrożenie na VPS, zabezpieczenie dostępu przez Tailscale i pierwsze uruchomienie. To rozwiązanie do prywatnych narzędzi - jeśli aplikacja ma służyć innym osobom, nie możesz podpinać tego pod swój abonament.

20. NextReset - niezależny monitor resetów limitów Codex
    https://nextreset.ai/
    INFO: Limit w Codexie odnawia się o stałej porze, którą można znaleźć na koncie użytkownika, ale czasem dostawca ogłasza dodatkowy reset - jeśli często dobijasz do limitu, to pewnie śledzisz takie ogłoszenia na bieżąco. Teraz możesz je znaleźć w jednym miejscu. NextReset zbiera ogłoszenia z linkami do źródeł i pokazuje, jak często takie resety się zdarzały, szacuje szansę na odnowienie limitu w najbliższej dobie i pozwala obstawić jego dzień. Jest też odliczanie do Twojego resetu - wpisujesz datę i godzinę z panelu swojego konta. Może Ci się to przydać do planowania pracy.

21. Zespoły IT powinny mieć czas na uczenie się AI
    https://ghuntley.com/replaced/
    INFO: Kolejna perspektywa na zmianę roli programistów w związku z rozwojem sztucznej inteligencji. Zdaniem autora programiści powinni mieć wydzielony czas na naukę AI (bo inaczej zostaną szybko zastąpieni), a buntowanie się przeciwko kodowaniu w ten sposób nie ma już sensu. Jest tu dość kategoryczne stanowisko w kwestii oceniania i zwalniania osób, które nie nadążają za zmianami. To bardziej manifest niż analiza - warto też pamiętać, że piszący jest praktykiem i popularyzatorem AI w programowaniu, nie osobą od HR czy zarządzania.

22. Apple HomeView - domowy hub z 7-calowym ekranem i Siri wspartą AI
    https://www.apple.com/pl/newsroom/2026/10/meet-apple-homeview-a-new-way-to-enjoy-entertainment-and-manage-the-home/
    INFO: Apple zaprezentowało HomeView - ekran z głośnikiem w dwóch wersjach (na biurko i na ścianę). Służy do słuchania muzyki, rozmów wideo, sterowania oświetleniem, zamkami i kamerami w domu, a do tego ma 'mądrzejszą' Siri opartą na AI. Rozpoznaje domowników po twarzy i każdemu pokazuje jego tematy (np. kalendarz czy wiadomości). To oficjalny komunikat Apple, więc dużo w nim zachwytów, ale są tu konkrety o funkcjach i prywatności. A jeśli w Twojej głowie już pojawia się pytanie o dostępność tego urządzenia - w UE na razie go nie będzie, ale 'Apple konstruktywnie współpracuje z UE, starając się wypracować rozwiązanie tej sytuacji'.

23. Gdzie kręcono filmy i seriale? - interaktywna Movie Scene Map
    https://moviescenemap.com/
    INFO: Dzięki tej interaktywnej mapie odwiedzisz miejsca, w których kręcono Twoje ulubione filmy i seriale. W bazie jest ponad 31 tysięcy miejsc ze 177 krajów, a do tego osobno oznaczone lokalizacje, w których osadzono gry, anime i mangi. Możesz szukać zarówno po tytułach, jak i po miejscach. Serwis bazuje na danych m.in. z Wikidata i mogą pojawiać się tam nieścisłości - jeśli czegoś brakuje, możesz to uzupełnić w Wikidata, a mapa zaciągnie zmianę przy najbliższej aktualizacji. Miłych podróży w przerwie od pracy :)

24. Jak agent przeglądarkowy na Jev przyspiesza testy?
    https://ironbee.ai/blog/how-we-built-the-fastest-cheapest-browser-agent-with-jev
    INFO: Agenci do obsługi przeglądarki zwykle pytają LLM-a, co zrobić w kolejnym kroku - chyba że zbudujesz agenta na modelu decyzyjnym Jev, który niczego nie pisze, tylko wybiera jedną opcję z podanej listy, np. który przycisk kliknąć albo które pole wypełnić. Tak właśnie zrobili autorzy tekstu w testach na swoim sklepie demo i innych serwisach. Dzięki temu każdy krok był szybki i tani, a agent klikał tylko to, co faktycznie jest na stronie. Ten sam model na końcu oceniał, czy zadanie się udało, i wyłapywał błędy - a LLM wkraczał do akcji dopiero wtedy, gdy Jev utknie albo trzeba coś napisać. Zajrzyj do tekstu po więcej szczegółów.

25. Jak pętle agentowe wykrywają i naprawiają problemy?
    https://posthog.com/blog/self-driving-loops
    INFO: Jeden z inżynierów PostHog opisuje kilka zautomatyzowanych pętli, w których agenci AI sami wyłapują problemy w produkcie, np. ze zgłoszeń od agentów korzystających z API/MCP, rozmów zespołu na Slacku czy nagrań, na których widać, że ktoś się zgubił w aplikacji. Potem badają przyczynę, przygotowują poprawkę, a nawet wracają sprawdzić, czy zadziałała. W każdym przykładzie autor opisuje, co zrobił agent, a co leżało po stronie człowieka. Na koniec artykułu jest mini-gra 3D ;)

26. Cloudflare Quick Tunnels - szybkie wstawienie localhosta do internetu
    https://flaviocopes.com/cloudflare-quick-tunnels/
    INFO: Z Cloudflare Quick Tunnels strona albo aplikacja działająca tylko na Twoim komputerze w kilka sekund stanie się dostępna dla innych (pod tymczasowym publicznym adresem, bez konta, domeny i potrzeby posiadania publicznego IP). Przydaje się to np. do wysłania komuś nieopublikowanego wpisu do wglądu czy odbierania powiadomień z systemu płatności podczas pracy nad aplikacją. Autor tekstu pokaże Ci, jak udostępnić serwer deweloperski (z obejściem blokady w Vite i podobnych narzędziach) i jak dostać się do lokalnego modelu AI z innej maszyny. Większość przetestował na własnej maszynie, dzięki temu wyłapał kruczki, których nie ma w dokumentacji. Jest też parę słów o bezpieczeństwie i ograniczeniach w pracy z tym narzędziem.

27. Cloudflare Clef - otwartoźródłowy konkurent Jeva
    https://blog.cloudflare.com/clef-decision-models/
    INFO: Cloudflare wypuściło swoją alternatywę dla Jeva. Clef i Clef-flash są dostępne w Workers AI, ale też pobierzesz je z Hugging Face na licencji Apache 2.0. Są zgodne z API Jeva, więc można je podmienić w istniejącym workflow bez większych zmian. Clef ma vision encoder i klasyfikuje też treści wizualne - w odróżnieniu od Jeva, który dziś obsługuje tylko tekst - oraz ma szersze okno kontekstowe. Tekst omawia porównania z Jevem i innymi modelami decyzyjnymi pod względem jakości i opóźnień, przykład użycia przy klasyfikacji domen oraz opis tego, jak modele zostały wytrenowane. Warto pamiętać, że benchmarki przygotował sam producent. Pewnie niedługo pojawią się niezależne porównania.

28. Jevgrep - lepsze wyszukiwanie kontekstu dla agenta AI
    https://github.com/dzhng/jevgrep
    INFO: Agent kodujący w nieznanym projekcie zużywa część budżetu na samo szukanie właściwych plików. Ta aplikacja CLI ma mu to ułatwić - wystarczy zapytać repozytorium np. o to, gdzie sprawdzana jest autoryzacja albo jak tworzone są połączenia z bazą danych. W odpowiedzi agent dostaje podsumowanie, listę plików i fragmenty kodu z numerami linii, a dalej sam decyduje, co z nimi zrobić. Autorzy porównali skuteczność i koszt pracy agenta z narzędziem i bez niego na zadaniach z SWE-bench. Żeby tego użyć, potrzebujesz skilla dla Claude Code, Codexa, OpenCode i innych agentów oraz klucza do jednego z obsługiwanych dostawców modeli. Pamiętaj, że wybrane fragmenty kodu trafiają do tego dostawcy - wskaż świadomie, co ma być przeszukiwane. Jevgrep działa na macOS, Linuksie i Windowsie.