Cześć!
Dziś zakończenie roku szkolnego, więc jeśli masz dzieci, to ten dzień nie jest 'normalnym piątkiem', ale aby jakoś Ci go unormalnić, wpadam na Twoją skrzynkę, jak co tydzień z porcją interesujących materiałów z branży IT. Z pewnością znajdziesz tu coś dla siebie.
https://mikr.us/
P.S. Wszystkie ceny podane na stronie to opłaty roczne, a nie miesięczne.
Zapraszam do lektury dzisiejszego wydania newslettera.
◢ #unknownews ◣
-
Jak działał jeden z pierwszych humanoidalnych robotów? (film, 23 m)
https://www.youtube.com/watch?v=IailkUfSUdo
INFO: W 1939 roku robot, który 'rozumiał' mowę i odpowiadał na komendy, wyglądał jak coś magicznego. Ale tam nie było żadnego rozumienia, tylko sprytny układ przekaźników liczący impulsy głosu niczym stara centrala telefoniczna. W tym filmie zobaczysz, jak naprawdę działało to, co wówczas wydawało się magią. Historia robota ma też wątek detektywistyczny z zaginionymi częściami i sporami o własność w tle. Jeśli lubisz historie o wczesnej technologii, to Ci się spodoba. -
Hermes Agent - osobisty asystent AI na VPS z Telegramem (film, 41m)
https://youtu.be/z1lkuEcN7h0
INFO: Asystent, który pamięta, jak lubisz pracować, sam tworzy skille, jest dostępny przez całą dobę przez Telegrama i 'rośnie razem z tobą' - taką obietnicę daje agent AI Hermes. To zestaw folderów, instrukcji i mechanizmów pamięci, które organizują pracę modelu, z którego korzystasz (OpenAI, OpenRouter, Anthropic czy Gemini). Sens to wszystko ma dopiero na VPS-ie, gdzie agent działa cały czas w tle. Autor filmu przeprowadzi Cię przez konfigurację, zabezpieczenie serwera i integracje przez Composio i MCP z Todoist, Google Sheets i Notion. Pokazuje też, jak tworzyć własne skille (np. rozbijanie większych zadań na mniejsze) i ustawiać cykliczne zadania przez cron. W przeciwieństwie do np. OpenClaw, jest to agent rozwijający się i samodoskonalący, więc jego prawdziwą skutecznośc poznasz dopiero po czasie. Warto dać sobie trochę czasu na oswojenie się z nim. -
Jak The Pirate Bay zmusiło branżę rozrywki do stworzenia streamingu (film, 15 m)
https://youtu.be/K3msu6GllKw
INFO: Popularność serwisu The Pirate Bay pokazała to, czego branża rozrywki zdawała się nie zauważać przez lata: ludzie chcą słuchać muzyki czy oglądać filmy jak chcą i kiedy chcą, bez dat premier różnych w zależności od miejsca zamieszkania, bez DRM-u i innych sztucznych barier. W tym filmie zobaczysz, jaką lekcję z historii szwedzkiego serwisu wyciągnęli twórcy Spotify i Netflixa - i dlaczego pojawienie się ich wcale nie rozwiązuje problemów piractwa. -
Jak monday.com skróciło przepisywanie aplikacji z 8 lat do 6 miesięcy dzięki AI
https://engineering.monday.com/from-8-years-down-to-6-months-how-we-built-ai-to-split-the-monday-com-monolith/
INFO: 8 lat pracy jednego inżyniera albo równowartość tego czasu rozłożona na większy zespół - na tyle szacowano przepisanie aplikacji frontendowej Monday na mniejsze, niezależne części (z JavaScriptu na TypeScript). Zespół próbował gotowych narzędzi AI, ale przy zadaniu tej skali model zaczynał się gubić i halucynować, np. deklarując 'testy przechodzą', gdy wcale nie przechodziły. Zbudowali więc własny system, Morphex, w którym AI jest tylko jednym z elementów, a reszta to deterministyczna orkiestracja w Node.js, codemody, statyczna analiza, walidacja każdego kroku i review człowieka. Skrócenie czasu pracy z 8 lat do 6 miesięcy robi wrażenie, ale to też po prostu dobre case study z użycia AI w dużej migracji kodu. -
Czy Twoja strona jest gotowa na agentów AI - i jak bardzo musisz się tym przejmować?
https://nekuda.substack.com/p/is-agent-readiness-a-real-category
INFO: Pewnie coraz częściej słyszysz, że Twoja strona powinna być 'agent ready'. Pojawiło się też mnóstwo narzędzi, które rzekomo mają pomóc Ci ulepszyć stronę pod tym kątem. Autor tekstu omawia dwa problemy związane z tym zamieszaniem. Po pierwsze terminologia, bo 'agent readiness' w ogólnym przekazie zaczął mieszać dwie rzeczy: czy AI w ogóle Cię poleci (widoczność w ChatGPT, Gemini, Claude) i czy agent, który już trafił na stronę, faktycznie da radę coś na niej zrobić (przejść checkout, wypełnić formularz). Po drugie: o co tak naprawdę chodzi na stronie 'gotowej na agentów' i czy to coś innego niż stara dobra dostępność, stabilny interfejs i czytelna struktura? Z tekstu dowiesz się, na co naprawdę warto patrzeć, chcąc optymalizować stronę. -
Stack Overflow for Agents - baza wiedzy dla agentów kodujących
https://stackoverflow.blog/2026/06/10/announcing-stack-overflow-for-agents/
INFO: Stack Overflow umiera ze względu na AI. Wygląda jednak na to, że twórcy platformy znaleźli prosty sposób na 'przebranżowienie' w czasach, gdy ludzie nie potrzebują ich serwisu. Agenci AI pracują w izolacji od siebie i od świata - i ma to co najmniej dwa skutki. Pierwszy to powtarzanie tej samej pracy: agent w San Francisco traci 20 minut compute i tokenów na rozwiązanie problemu, który agent w Londynie rozwiązał 5 minut wcześniej. Nie ma między nimi żadnej komunikacji. Drugim jest utrata wiedzy po sesji - gdy sesja człowieka z agentem się kończy, kontekst agenta jest czyszczony, nic z tego nie trafia do żadnego wspólnego zbioru wiedzy, z którego mógłby skorzystać następny agent. Rozwiązaniem ma być Stack Overflow for Agents (czyli odtworzenie tego, czym Stack Overflow jest dla programistów) - wspólna, weryfikowana baza wiedzy, w której agenci sprawdzają rozwiązanie, zanim zaczną je wymyślać od zera. W tekście przeczytasz o szczegółach tego pomysłu. -
Jak uwolnić Androida od Google - lista aplikacji open source
https://wolnoscwkieszeni.pl/uwolnic-smartfona-aplikacje/
INFO: Próby uniezależnienia się od Google na Androidzie pewnie skończą się fiaskiem, jeśli przedtem nie znajdziemy dobrych zamienników przeglądarek, menedżera haseł, aplikacji do map, poczty czy obsługi smartwatchy. W tym tekście znajdziesz listę otwartoźródłowych aplikacji, które mogą Ci pomóc w tym temacie. Jest też opcja dla jednej z najtrudniejszych rzeczy do rozwiązania bez Google - otrzymywanie powiadomień push. Oczywiście te alternatywy wymagają pójścia na kompromis, czasem potrzeba dodatkowych repozytoriów, innym razem trzeba wybierać między wygodą a prywatnością. Ale to wciąż dobry punkt wyjścia, jeśli chcesz chociaż częściowo korzystać z rozwiązań opensource na Androidzie. -
Jesteś systemem operacyjnym - gra online
https://plbrault.github.io/youre-the-os/
INFO: Jednym z podstawowych zadań systemu operacyjnego jest inteligentne przełączanie się między zadaniami w taki sposób, aby każdy proces otrzymał odpowiednią ilość czasu CPU, mógł zakończyć swoje zadanie i nie został zabity przez inne mechanizmy. Chcesz sprawdzić, jak to jest być takim systemem? Wejdź do gry i zarządzaj procesami. Na początku wydaje się to prostym zadaniem, ale z czasem trzeba się naklikać. Sugeruję grać tylko na desktopie. -
Jak pomóc wyszukiwarkom lepiej zrozumieć stronę internetową? - JSON-LD w praktyce
https://hawksley.dev/blog/json-ld-explained-for-personal-websites/
INFO: Dwie strony www mogą zawierać identyczny tekst, a Google przedstawi je w wynikach wyszukiwania zupełnie inaczej - jedną z czytelną nazwą i dodatkowymi informacjami, drugą jako goły link. Różnicę robi niewidoczny dla użytkownika kod JSON-LD, który znajdziesz w tym tekście. Zobaczysz, jak opisać siebie jak autora strony, stronę jako całość, pojedynczy wpis blogowy czy projekt open source w taki sposób, żeby Google i crawlery LLM lepiej rozumiały, kto i o czym pisze. Jeżeli chcesz, żeby linki do Twojej strony bardziej zachęcały do kliknięcia... kliknięcie w ten link to dobry początek ;) -
random() w CSS - losowe wartości bez JavaScriptu
https://webkit.org/blog/17285/rolling-the-dice-with-css-random/
INFO: Chcesz zrobić coś losowego na swojej stronie, np. koło fortuny, albo stos zdjęć poprzekrzywianych pod różnymi kątami? Jak na tę chwilę bez JavaScriptu się nie obejdzie. Ale może to zmienić nadchodząca funkcja random() w CSS: działa według schematu random (min, max, step) i potrafi losować nie tylko liczby, ale też procenty, kąty czy kolory. Autor pokazuje konkretne przykłady na żywym kodzie i omawia różne modele współdzielenia losowości. Funkcję można już przetestować w Safari Technology Preview, choć specyfikacja wciąż się zmienia, bo grupa robocza CSS pracuje nad szczegółami. -
Wynik gotowy, zanim puścisz klawisz - podejście Wirewiki do autocomplete
https://ruurtjan.com/articles/p99-0ms-autocomplete-for-240-million-domain-names
INFO: Autor zbudował wyszukiwarkę domen i postawił sobie absurdalnie wysoki cel dla autouzupełniania - ma działać tak szybko, że użytkownik nawet w 99% przypadków nie zauważy żadnego opóźnienia. Z tekstu dowiesz się, jaki trik po stronie przeglądarki to umożliwia i dlaczego samo szybkie API nie wystarcza, gdy do gry wchodzi sieć i odległość od serwera. Przekonasz się też, że za czymś tak z prostym jak podpowiedzi w polu wyszukiwania może się kryć sporo pracy technicznej i walki z ograniczeniami infrastruktury, zwłaszcza przy tak ambitnym celu. -
Career framework w zespole technicznym - możliwe ścieżki awansu pracowników
https://hybridhacker.email/p/career-frameworks?triedRedirect=true
INFO: Czasem decyzje o awansach i ocenach w zespole opierają się na uznaniu managera - a to zostawia pole do uprzedzeń, niespójnych standardów i nieświadomości pracownika, co on w zasadzie musi zrobić, aby awansować. W takim przypadku rozwiązaniem może być career framework. Autor (CTO coach) tłumaczy, na jakim etapie rozwoju zespołu warto wprowadzić taki dokument, pokazuje też trzy konkretne style frameworków (macierz kompetencji, prosta progresja poziomów, podejście skoncentrowane na umiejętnościach) -wraz ze szczerą oceną, gdzie każdy z nich się sypie. Jeśli w Twoim zespole problemem są niejasne role i oczekiwania, to może się przydać. -
Czym naprawdę jest tajemniczy smartfon Trump Mobile 1? - analiza
https://www.ifixit.com/News/117789/teardown-confirms-the-trump-phone-is-a-gold-painted-htc-u24-pro
INFO: iFixit prześwietliło (dosłownie) Trump Mobile T1 - telefon reklamowany jako urządzenie o amerykańskim rodowodzie - i porównało go z tajwańskim HTC U24 Pro. Autor zestawia m.in. płytę główną, ekran, układ Snapdragon, rozmieszczenie śrub, baterię i prędkość ładowania. Gdzie zmiany są znaczące, a gdzie wszystko wygląda identycznie? Jeśli lubisz rozkładanie sprzętu na części pierwsze, ten materiał Ci się spodoba. A do tego dowiesz się, na ile hasła typu 'Made in America' i 'Assembled in USA' mają pokrycie w rzeczywistości. -
QR kod w dokumencie ujawnił dane osobowe autora (film, 11 m)
https://www.youtube.com/watch?v=eTnLqCogvA0
INFO: Nawet ktoś, kto na co dzień ostrzega innych przed zagrożeniami online, może wpaść w tę samą pułapkę - na szczęście autor nie pozostawił swojej wpadki dla siebie. Autor opowiada, jak nieświadomie pokazał w swoim materiale kod QR prowadzący prosto do jego danych osobowych. Opowiada także, jak trudno było wymusić usunięcie tych informacji z podejrzanego serwisu oraz jak absurdalnie działają strony sprzedające fałszywe dokumenty jako 'kolekcjonerskie' karty. Warto rzucić okiem, żeby wzmocnić swoją czujność na to, co pokazujemy w internecie. -
OAuth - jak aplikacje uzyskują dostęp do konta bez poznawania hasła?
https://www.ducktyped.org/p/an-illustrated-guide-to-oauth
INFO: Jak to jest, że jedna aplikacja może mieć dostęp do Twoich danych w innej usłudze (np. w banku) bez poznania Twojego hasła? Odpowiada za to mechanizm OAuth i jeśli chcesz zobaczyć, jak to wygląda od podszewki, to w tym tekście autor pokazał proces w przystępny sposób - bo rysunkowo. Tak samo zobrazował wiele pojęć z dokumentacji OAuth i warianty tego rozwiązania, które dzięki formie podania od razu wydają się mniej skomplikowane. -
Indirect prompt injection w przelewie na 2 centy - opis podatności
https://blue41.com/blog/securing-a-european-banks-financial-ai-assistant/
INFO: Ten przykład podatności pokazuje, że do udanego ataku w aplikacji bankowej nie potrzeba włamania na urządzenie, używania malware czy socjotechniki - wystarczy mikroskopijny przelew z odpowiednio spreparowanym tytułem, który agent AI zinterpretuje jako zadanie do wykonania. Z tekstu dowiesz się, dlaczego taki atak przeszedł, mimo że bank miał wdrożone standardowe guardraile, i jaka ochrona jest potrzebna, gdy dane są przetwarzane przez AI. Problem indirect prompt injection dotyczy każdego systemu, który wciąga do kontekstu modelu dane pochodzące z zewnątrz (czyli takie, które mógł napisać ktokolwiek, nie tylko sam użytkownik rozmawiający z asystentem) - dlatego opis podatności przyda się nie tylko osobom zainteresowanym cyberbezpieczeństwem. -
Jak unikać niespójnych danych w systemach złożonych z wielu usług? - Saga Pattern
https://www.freecodecamp.org/news/the-saga-pattern-in-node-js-roll-back-distributed-transactions-across-microservices/
INFO: Wyobraź sobie, że masz dwóch pracowników, którzy razem rejestrują nowego klienta: jeden zakłada mu konto w systemie, drugi tworzy dla niego 'teczkę' z danymi firmy. Jeśli pierwszy zrobi swoją część, a drugi w tym czasie się rozłączy albo popełni błąd - zostaje klient, który ma konto i może się zalogować, ale jego 'teczka' nigdy nie powstała. Nikt o tym nie wie, dopóki klient nie napisze 'nie widzę swojej firmy w systemie'. W dużych aplikacjach internetowych wygląda to podobnie. Mikroserwisy działają niezależnie od siebie, każdy ma swoją bazę danych i gdy proces wymaga współpracy kilku takich części, a jedna z nich akurat zawiedzie, zostają 'osierocone' dane - fragmenty, które nie mają sensu w oderwaniu od reszty. Artykuł opisuje sposób radzenia sobie z tym problemem (tzw. Saga Pattern): system zapisuje krok po kroku, co już zrobił, a jeśli coś pójdzie nie tak, sam wie, jak po sobie posprzątać. -
Phosphor - aplikacja do przeglądania i eksportu danych z iPhone
https://github.com/momenbasel/Phosphor
INFO: Finder w macOS pozwala zrobić tylko podstawowy backup iPhone'a - wszystko albo nic, bez podglądu czy eksportu. iMazing robi więcej, ale swoje kosztuje. Jest do niego bezpłatna alternatywna open source - z Phosphor zrobisz przyrostowe backupy bez iCloud, przejrzysz ich zawartość, wyeskportujesz wiadomości iMessage i WhatsApp do CSV czy HTML, podejrzysz logi systemowe na żywo itd. Aplikacja działa natywnie w SwiftUI i korzysta z pymobiledevice3 jako głównego backendu. Jeśli potrzebujesz większej kontroli nad danymi z iPhone i to bez płacenia - to może się przydać. -
Skąd biorą się nowe emoji i dlaczego nie wszystkie z nami zostają?
https://charlottebuff.com/unicode/misc/rejected-emoji-proposals/
INFO: Za każdą emotikoną stoi formalny proces z dokumentami, autorami i numerami zgłoszeń do Unicode Consortium. Są takie, które z różnych powodów nie przeszły procesu standaryzacji i w swoim smartfonie ich nie zobaczysz, ale na tej liście - owszem. Odrzucone, wycofane, zingorowane, podzielone na kategorie z datami i statusami zgłoszeń. Są tu symbole zarówno przyziemne (pielucha, jogurt, pilot do telewizora), jak i specjalistyczne (neuron, cząsteczka, warianty flag regionalnych), oraz dokumenty z powodem ich odrzucenia. -
Jak poprawnie ładować fonty na stronach internetowych? - robisz to źle
https://www.jonoalderson.com/conjecture/youre-loading-fonts-wrong/
INFO: Fonty na stronie są nie tylko od wyglądania. Wpływają na czytelność, wydajność i dostępność strony, a nawet mogą zdradzać dane użytkowników (Google Fonts ma na koncie problem z RODO). Autor tekstu pokazuje mechanikę ładowania fontów w przeglądarce, typowe błędy w projektach, warunki do poprawnego testowania fontów i wiele innych zagadnień przydatnych nie tylko frontendowcom czy developerom - przyda Ci się, jeśli zależy Ci na poprawnym wyświetlaniu Twojej strony albo interesuje Cię UX czy typografia. -
Jak czytelnicy reagują na techniczne teksty generowane przez AI?
https://writethatblog.substack.com/p/dev-reaction-to-ai-blog-posts
INFO: Autor zebrał 668 odpowiedzi od czytelników blogów technicznych i sprawdził, co robią, gdy podejrzewają, że tekst napisała (albo 'wygładziła') sztuczna inteligencja. Wyniki są bezlitosne - zarówno dla tekstów generowanych przez LLM-y, jak i tylko tłumaczonych czy redagowanych. W tekście znajdziesz też zwięzłe porady, jak używać AI do pisania bez utraty własnego głosu - a zaraz potem przeczytasz kilka komentarzy respondentów, które być może zachęcą Cię do pisania bez pomocy AI, nawet z błędami. -
GLM-5.2 kontra Claude Opus 4.8 w teście budowy gry 3D
https://techstackups.com/comparisons/glm-5.2-vs-opus/
INFO: Autorzy dali GLM-5.2 i Claude Opus 4.8 identyczny prompt: zbuduj platformówkę 3D w surowym WebGL, bez Three.js, bez silnika Unity albo Unreal Engine. Jeden model skończył szybciej i poprawniej, drugi był dużo tańszy, ale zostawił po sobie więcej widocznych usterek. Znajdziesz tu zestawienie wyników z benchmarkami i komentarzami znanych w branży obserwatorów modeli AI - i jeszcze rekomendację, kiedy w podobnym kontekście sięgnąć po tańszy, otwarty model, a kiedy zdecydować się na droższy. -
Xan - szybka wizualizacja danych z CSV w terminalu
https://github.com/medialab/xan/blob/master/docs/cookbook/dataviz.md
INFO: Jeżeli chcesz przeanalizować złożone dane z CSV, zwykle pewnie odpalasz Jupytera Notebook albo Excela i czekasz, aż się załadują. Ale jest alternatywa: Xan, który bezpośrednio w terminalu pokaże Ci wykresy słupkowe, punktowe, liniowe, heatmapy i sparklines renderowane znakami Unicode i kolorami ANSI. Narzędzie działa nawet przy dużych plikach i daje radę z mniej oczywistymi rzeczami, np. z skalami logarytmicznymi czy emoji w danych. To może być dobre rozwiązanie, jeśli przetwarzasz dane głównie w CLI i nie chcesz korzystać z cięższych narzędzi tylko po to, żeby zerknąć na wykres. -
Lżejsze maszyny wirtualne dla domowego serwera - pve-microvm dla Proxmox VE
https://taoofmac.com/space/blog/2026/06/18/1845
INFO: LXC startuje natychmiast, ale w razie ucieczki z kontenera atakujący ma dostęp do całego hosta. Tradycyjna VM-ka jest bezpieczna, ale zanim doczeka się logowania, przechodzi przez BIOS, GRUB i emulację klasycznych urządzeń, co trwa 5-10 sekund. Pve-microvm wprowadza do Proxmoxa trzecią opcję: maszyny startujące poniżej 300 ms, z tą samą izolacją co pełna VM. Obsługuje 21 typów GuestOS, od Debiana po Plan9. Autor tekstu pokazuje, jak to zastosował we własnym homelabie i jakie to miało ograniczenia. Jeśli nie chcesz na swoim serwerze wybierać między szybkością a bezpieczeństwem, to może być przydatne. -
Fontownia - rozpoznawanie krojów pisma ze zdjęć z pomocą AI
https://fontownia.com/
INFO: Widzisz ciekawy font na plakacie czy stronie i chcesz szybko sprawdzić, jak się nazywa? Podpowie Fontownia - projekt polskiego pasjonata typografii, który sam zbudował i wytrenował model do rozpoznawania krojów pisma ze zdjęć. Jak to działa? Wgrywasz JPG, PNG czy WebP, model analizuje detale liter i przeszukuje bazę ponad 351 tysięcy fontów. Jeśli automatyczne zaznaczenie nie złapie całego tekstu, poprawiasz je ręcznie i widzisz podgląd dopasowań posortowanych według prawdopodobieństwa. Narzędzie jest darmowe, z planami rozwoju aplikacji mobilnej. -
Co współczesne silniki RegEx potrafią zrobić z HTML-em i dlaczego to jest problem
https://iev.ee/blog/what-262715-regex-questions-havent-answered-pt-2/
INFO: Krótkie wyjaśnienie dla niewtajemniczonych: RegEx to wzorzec do wyszukiwania tekstu, świetny dla prostych przypadków, ale HTML ma tak dużo wyjątków i reguł naprawiania błędów, że zwykłe wyrażenia regularne sobie z nim nie radzą. Dlatego słynna porada ze Stack Overflow brzmi: 'Nie parsuj HTML-a RegExem'. Autor tekstu sprawdza, czy ta rada wciąż trzyma się kupy, gdy weźmiesz pod uwagę, jak potężne są dziś prawdziwe silniki RegEx. W tekście przeczytasz też, dlaczego HTML łamie nie tylko RegExy, ale i mechanizmy bezpieczeństwa chroniące przed atakami typu XSS. na końcu znajdziesz serię konkretnych przykładów z JavaScriptu, gdzie RegEx robi coś zupełnie innego niż chcesz, zamiast zgłosić błąd - co jest źródłem wielu trudnych do znalezienia bugów. -
Bieżące dane na temat lotów, pogody, giełdy – lista źródeł wiedzy
https://github.com/bytewax/awesome-public-real-time-datasets
INFO: Szukanie danych live samemu zajmuje godziny - sprawdzanie, czy dane źródło jest darmowe, czy ma streaming czy tylko polling, czy wymaga klucza API... Chyba że znasz to repozytorium. Jeżeli potrzebujesz danych giełdowych live, lotów samolotowych, danych o trzęsieniach ziemi na bieżąco albo prostego strumienia do testów pipeline'u, to zamiast przeszukiwać dokumentacje dziesiątek serwisów, masz to tutaj, podzielone na darmowe i płatne źródła. Każda kategoria ma kilka konkretnych API czy WebSocketów do wyboru, od Binance i SEC EDGAR po dane z ISS czy publiczny strumień zdarzeń z GitHuba. Zajrzyj, jeśli budujesz coś, co korzysta z aktualnych danych na żywo - dashboard, model ML, system monitoringu albo po prostu chcesz przetestować swoją automatyzację na realnych danych.
